Advies 2025/21

Het secretariaat van de Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap (NHRPH) kampt momenteel met een aanzienlijk personeelstekort.

Het directiecomité van de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid heeft op 9 mei jongstleden beslist dat er geen vervanging komt voor medewerkers die niet langer voor het secretariaat werken.

Dit maakt het voor de NHRPH erg moeilijk om zijn opdracht als adviesorgaan naar behoren uit te voeren. Concreet betekent dit dat de NHRPH de voorziene termijnen voor het afleveren van zijn adviezen noodgedwongen moet verlengen.

Advies nr. 2025/21 van de Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap (NHRPH) en van het Platform van adviesraden inzake handicap (hierna “Platform”) over de omzetting in Belgisch recht en de inwerkingtreding van de Europese richtlijn (EU) 2019/882 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten, beter gekend onder de naam European Accessibility Act (EAA) (hierna “EAA-richtlijn”).

Advies uitgebracht op initiatief van het Platform.

Advies uitgebracht in naam van het Platform en meer bepaald:

• Conseil consultatif wallon des personnes en situation de handicap (CCWPSH)
• NOOZO – Vlaamse adviesraad voor en door personen met een handicap
• Brusselse Raad voor personen met een handicap (RPH)
• Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap (NHRPH)
• Conseil consultatif des personnes en situation de handicap de la Communauté française
• Beirat für Menschen mit Beeinträchtigung
• Belgian Disability Forum (BDF)

• Voor opvolging aan de heer David Clarinval, minister van Werk, Economie en Landbouw
• Voor opvolging aan de heer Rob Beenders, minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen
• Voor opvolging aan de heer Maxime Prévot, vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking
• Voor opvolging aan mevrouw Vanessa Matz, minister van Modernisering van de Overheid, belast met Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, het Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid
• Voor opvolging aan mevrouw Eléonore Simonet, minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s
• Voor opvolging aan mevrouw Caroline Gennez, Vlaams minister van Welzijn en Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen 
• Voor opvolging aan mevrouw Nawal Ben Hamou, staatssecretaris van het Brussels Hoofdstedelijke Gewest, belast met Huisvesting en Gelijke Kansen
• Voor opvolging aan de heer Yves Coppieters, ministre wallon de la Santé, de l'Environnement, des Solidarités et de l'Économie sociale 
• Voor opvolging aan de heer Yves Coppieters, ministre de la Fédération Wallonie-Bruxelles en charge de la Santé, de l’Égalité des chances et des Droits des femmes
• Voor opvolging aan mevrouw Lydia Klinkenberg, Ministerin für Familie, Soziales, Wohnen und Gesundheid
• Voor opvolging aan de Economische Inspectie van de Federale Overheidsdienst Economie (FOD Economie) voor de e-handelsdiensten en bankdiensten
• Voor opvolging aan het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie (BIPT)
• Voor opvolging aan de FOD Binnenlandse Zaken (IBZ), Civiele Veiligheid 
• Voor opvolging aan de FOD Mobiliteit en Vervoer
• Voor opvolging aan de Vlaamse overheid – Consumentenzaken 
• Voor opvolging aan de Service public de Wallonie 
• Voor opvolging aan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• Voor opvolging aan de Fédération Wallonie-Bruxelles
• Voor opvolging aan de Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens 
• Voor opvolging aan de verschillende overheidsdiensten die betrokken zijn bij de procedures voor het controleren van de uitvoering van de EAA (de lijst hernemen die is opgesteld onder punt 2.)
• Ter informatie aan de heer Bart de Wever, eersteminister 
• Ter informatie aan de heer Matthias Diependaele, minister-president van de Vlaamse regering 
• Ter informatie aan de heer Adrien Dolimont, Ministre-Président de la Wallonie
• Ter informatie aan de heer Rudi Vervoort, minister-president van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• Ter informatie aan Elisabeth Degryse, Ministre-présidente de la Fédération Wallonie-Bruxelles
• Ter informatie aan Oliver Paasch, Ministerpräsident, Regierung der Deutschsprachigen Gemeinschaft Belgiens 
• Ter informatie aan Unia 
• Ter informatie aan het UNCRPD-coördinatiemechanisme
• Ter informatie aan de federale ombudsman
• Ter informatie aan de Vlaamse Ombudsdienst 
• Ter informatie aan de gemeenschappelijke bemiddelingsdienst van de Fédération Wallonie-Bruxelles en het Waals Gewest
• Ter informatie aan Ombuds Brussel
• Ter informatie aan de Ombudsdienst der Deutschsprachigen Gemeinschaft

De Europese richtlijn betreffende de toegankelijkheid (European Accessibility Act – EAA) is op 28 juni 2025 in werking getreden.

Ze legt de ondernemingen op toegankelijke diensten en producten te waarborgen, die begrijpelijk en bruikbaar zijn voor iedereen.

Dit betreft in het bijzonder:

• Producten:
  • informaticasystemen voor consumenten (computers, tablets, draagbare computers) en besturingssystemen;
  • betaalterminals;
  • zelfbedieningsterminals met betrekking tot door de richtlijn gedekte diensten (geldautomaten, ticketautomaten, incheckautomaten en interactieve informatieverstrekkende zelfbedieningsterminals);
  • apparatuur voor gebruik door consumenten met interactieve computerfuncties, die gebruikt wordt voor diensten inzake elektronische communicatie (smartphones, tablets waarmee getelefoneerd kan worden);
  • apparatuur voor gebruik door consumenten met interactieve computerfuncties voor toegang tot audiovisuele mediadiensten;
  • Elektronische lezers (e-readers of e-lezers).
• Diensten:
  • diensten voor elektronische communicatie;
  • diensten die toegang verlenen tot audiovisuele mediadiensten;
  • bankdiensten voor consumenten;
  • e-books;
  • e-handelsdiensten;
  • de specifieke elementen van de vervoersdiensten met betrekking tot informatie en ticketdiensten, met uitzondering van de stedelijke, voorstedelijke en regionale vervoersdiensten waarvoor enkel de zelfbedieningsterminals zijn gedekt door deze richtlijn.

Omzetting en uitvoering van de EAA-richtlijn door België

De uiterste datum voor de nationale omzetting was 28 juni 2022.

Voor de EAA-richtlijn was een complex omzettingswerk noodzakelijk, gelet op het feit dat ze producten en diensten beoogt die verdeeld zijn over verschillende overheids- en bestuursniveaus.

De lijst met de 20 in België goedgekeurde teksten voor de omzetting van de EAA-richtlijn is online beschikbaar op de website van de Europese Unie: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/NIM/?uri=CELEX:32019L0882&qid=1749635261991

Wat de uitvoering betreft, voorzien de Belgische omzettingsteksten, sinds 28 juni 2025, met name erin dat de ondernemingen het volgende moeten doen:

• duidelijke en toegankelijke informatie over hun diensten verstrekken;
• waarborgen dat hun digitaal platform toegankelijk, begrijpelijk en bruikbaar is voor en door alle personen met een handicap: iedere consument moet alle informatie kunnen begrijpen (zie afdeling III van Bijlage I van de richtlijn);
• nuttige informatie geven over de toegankelijkheid van hun diensten;
• compatibiliteit van hun diensten met de bijstandstechnologieën waarborgen.

Belangrijke beperking: de “micro-ondernemingen” met minder dan 10 werknemers en een omzet of een balans van minder dan 2 miljoen euro, beschikken over een termijn van 5 extra jaren om hun dienstverlening toegankelijk te maken (28 juni 2030).

Controle van de uitvoering van de EAA in België

De overheden die bevoegd zijn om de uitvoering van deze wetgeving te doen naleven zijn:

• de Economische Inspectie van de Federale Overheidsdienst Economie (FOD Economie) voor de e-handelsdiensten en de bankdiensten;
• het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie (BIPT) voor zelfbedieningsterminals, materiële informaticasystemen en besturingssystemen, terminalapparatuur met interactieve computerfuncties, digitale lezers (e-readers), diensten voor elektronische communicatie (telefoon, SMS, internettoegang);
• de Franse Gemeenschap, de Vlaamse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap voor audiovisuele media, diensten die toegang verlenen tot audiovisuele inhoud, digitale boeken;
• de FOD Binnenlandse Zaken (IBZ) voor het noodnummer 112;
• de FOD Mobiliteit en Vervoer voor het personenvervoer per spoor, in de lucht, per boot of per bus (+ dan 250km);
• het Waals Gewest, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Vlaams Gewest voor het stedelijk, voorstedelijk en regionaal vervoer (bus, tram en metro).

Indien de door de EAA-richtlijn opgelegde verplichtingen niet worden nageleefd, zijn administratieve sancties voorzien. Voor ernstigere inbreuken kunnen deze sancties oplopen tot 200.000 euro of 6 % van de jaaromzet van de onderneming.

De FOD Economie heeft richtsnoeren (guidelines) gepubliceerd om ondernemingen te helpen te voldoen aan de nieuwe verplichtingen van de EAA-richtlijn.

Voor de punten “4. Analyse” en “5. Advies” is een methodologische verduidelijking noodzakelijk: dit advies is het resultaat van langdurig redactiewerk waarbij alle adviesraden betrokken waren.

Tijdens de vergadering van het interfederaal platform van adviesraden (“het Platform”) van 5/12/2025 werden enkele laatste toevoegingen voorgesteld. De deelnemers aan de vergadering vonden deze relevant en in overeenstemming met alle standpunten die door de respectieve instanties van elke adviesraad waren goedgekeurd. Deze elementen werden geïntegreerd, met vermelding van de adviesraad die de toevoeging had voorgesteld.

Het Platform wijst op een aantal overwegingen en stelt ook verschillende vragen.

a) Raadpleging van organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen

De uitvoering van het principe van “handistreaming” in België, gebaseerd op het voorschrift van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, bepaalt dat de overheden de organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen moeten raadplegen in de besluitvormingsprocessen die de personen die zij vertegenwoordigen betreffen. De EAA-richtlijn maakt per definitie deel uit van de beoogde processen.

De omzetting werd globaal door de FOD Economie beheerd. Op aandringen van de NHRPH, het Platform van adviesraden, het BDF en CAWaB werden de organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen bij het proces betrokken. Deze betrokkenheid was evenwel louter formeel (pro forma).

1. De NHRPH en het BDF werden uitgenodigd voor en hebben deelgenomen aan twee plenaire vergaderingen in de loop van het jaar 2021 (02/04/2021 en 23/09/2021). Deze vergaderingen bleken zonder werkelijk belang te zijn, aangezien iedere vraag of verzoek werd afgewimpeld met een van de volgende antwoorden:
   1. “… hierover hadden we reeds een akkoord met de verschillende betrokken deelgebieden, het is onmogelijk dit akkoord te wijzigen…”;
   2. “… dit maakt deel uit van de besprekingen en onderhandelingen die zullen plaatshebben in de werkgroep …”. De organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen kregen niet de mogelijkheid om aan deze vergaderingen deel te nemen en, zodra de werkgroep tot een akkoord was gekomen, was het niet meer mogelijk er ook maar een komma aan te veranderen krachtens voormeld antwoord a);
   3. “… België zal de richtlijn omzetten door zich strikt te beperken tot wat verplicht is gemaakt door de tekst van de EAA-richtlijn. Het zal niet verder gaan dan wat is vervat in de tekst van de richtlijn…”.
2. De NHRPH heeft op 19 november 2021 een verzoek om advies gekregen van de minister van Economie over de omzetting van het deel van de omzetting dat afhangt van de FOD Economie. In antwoord daarop heeft de NHRPH op 17/01/2022 advies 2022/04
3. De NHRPH heeft een verzoek om advies gekregen van de minister van Economie (brief van 23 mei 2025). Dit verzoek had betrekking op het “ontwerp van guidelines voor toegankelijke e-handelsdiensten”. In antwoord daarop heeft de NHRPH op 23/06/2025 advies 2025/17 De andere deelgebieden belast met de omzetting van het deel dat hen aanbelangt, hebben geen advies van de bevoegde adviesraad inzake handicap voor hun overheidsniveau gevraagd.
   Op te merken valt dat dit advies enkel gaat om een klein deel van de aspecten inzake de omzetting van de EAA-richtlijn en dat de adviesraden van de gewesten en de gemeenschappen niet werden geraadpleegd voor de aspecten waarvoor zij bevoegd zijn.

Wat de omzetting betreft die zou worden beheerd door het BIPT: er werd geen enkel advies gevraagd aan de organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen, noch werden ze op een andere manier geraadpleegd.

Het Platform stelt zich vragen bij de geldigheid van een procedure die bedoeld is om de toegankelijkheid van goederen en diensten voor personen met een handicap te waarborgen, maar die niet echt rekening houdt met de verwachtingen van de betrokkenen door zich te beperken tot een gedeeltelijke en “pro forma” raadpleging.

b) Draagwijdte van de richtlijn

De richtlijn heeft als titel “European Accessibility Act”. Deze titel, die doet denken aan de titel “American Disability Act”, brengt een verkeerde perceptie met zich mee bij mogelijk belanghebbende personen. Deze titel laat immers verstaan dat de richtlijn de universele toegankelijkheid waarborgt voor alle producten en diensten in Europa.

Dit is evenwel niet het geval en de draagwijdte van de EAA is beperkter: ze betreft hoofdzakelijk de producten en diensten die elektronisch worden geleverd en de online beschikbare informatie over de producten en diensten.

c) Informatie op het niveau van de FOD Economie, volledige informatie voor “leveranciers”

Het Platform stelt vast dat de website van de FOD Economie een aantal toelichtingen geeft aan de dienstverleners over de verplichtingen die op hen van toepassing zijn sinds de inwerkingtreding van de richtlijn.

Deze informatie zit vervat in twee pdf’s die de normen inzake toegankelijkheid niet naleven:

• Guidelines “Toegankelijke bankdiensten” (pdf, 602.64 KB)
• Guidelines “Toegankelijke e-handelsdiensten” (pdf, 546.42 KB)

d) Informatie op het niveau van de FOD Economie, zeer beknopte informatie voor “gebruikers”

Het Platform stelt vast dat, hoewel de informatie ter attentie van de leveranciers correct aanwezig is op de website van de FOD Economie, de informatie ter attentie van de eindgebruikers (personen met een handicap) van de bedoelde diensten zeer minimalistisch is of ontbreekt. De informatie is in elk geval moeilijk te vinden:

• Een zoekopdracht naar “EAA-richtlijn” op de website geeft 5 resultaten waarvan er slechts twee nuttig zijn.
  • Het eerste relevante resultaat verwijst naar de pagina https://news.economie.fgov.be/251717-richtlijn-over-toegankelijkheid-een-stap-dichter-naar-een-inclusieve-samenleving/. Die pagina geeft een goede globale presentatie van de richtlijn, die zeer duidelijk gericht is op de “ondernemingen”, maar die wat losse informatie bevat die de consumenten interesseert.
  • Het tweede relevante resultaat verwijst naar de pagina https://economie.fgov.be/nl/themas/ondernemingen/guidance/wettelijk-kader-over.
    Deze pagina geeft bepaalde algemene informatie over de toegankelijkheid van bankdiensten en/of e-handelsdiensten: erop toezien dat de informatie op ten minste twee zintuiglijke manieren (bijv. audio, visueel, braille, …) wordt verschaft, op een begrijpelijke manier, dat de beelden worden beschreven, dat het lettertype kan worden aangepast, enz.
    Ze geeft ook de links naar een richtsnoer voor toegankelijke bankdiensten (Guidelines “Toegankelijke bankdiensten” (pdf, 602.64 KB)) en een richtsnoer voor toegankelijke e-handelsdiensten (Guidelines “Toegankelijke e-handelsdiensten” (pdf, 546.42 KB)).
    Ze verduidelijkt dat de verleners van bankdiensten of e-handelsdiensten niet moeten voldoen aan deze vereisten, wanneer de noodzakelijke aanpassingen “een onevenredige last inhouden” of een fundamentele wijziging vereisen die de dienst ingrijpend zou transformeren. In deze beide gevallen moet de onderneming dit melden aan de Economische Inspectie door middel van een formulier dat online toegankelijk is via een brede donkergroene band met in witte letters het opschrift “formulier”.
    De pagina biedt de mogelijkheid om de Economische Inspectie te melden wanneer een bankdienst of e-handelsdienst onvoldoende toegankelijk is. Dit kan gebeuren door middel van een internetlink, door middel van een e-mail naar een daartoe bestemd adres of per brief. Het valt hier op dat er geen gelijkaardige grote band is als dewelke wordt gebruikt voor een verzoek tot afwijking…
    Ten slotte identificeert deze pagina de andere instellingen die belast zijn met het doen naleven van de uitvoering van de richtlijn… De toename van het aantal toezichthoudende instanties is een Belgische realiteit, maar dit maakt de zaken heel erg ingewikkeld voor de gebruikers…

• Een zoekopdracht op de sleutelwoorden “bescherming van de consumenten” geeft geen enkel resultaat in verband met de uitvoering van de EAA-richtlijn en de modaliteiten om een klacht in te dienen in geval van onvoldoende toegankelijkheid. Nochtans zal een consument met een handicap die wordt geconfronteerd met bijvoorbeeld onvoldoende toegankelijke bankdiensten waarschijnlijk een zoekopdracht op deze termen doen… Overigens bestaat wel de pagina “ConsumerConnect”. Een link naar deze pagina zou nuttig zijn.

e) Informatie op het niveau van het BIPT

Een zoekopdracht uitgevoerd op de website van het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie (BIPT) op basis van de woorden “EAA”, “European Accessibility Act” en “Europese richtlijn (EU) 2019/882” leverde geen enkel resultaat op.

Om een klacht in te dienen bij het BIPT is de enige weg die werd gevonden het volgende formulier: https://www.bipt.be/consumenten/publicatie/klacht-tegen-een-dienstverlening-van-het-bipt. Via het formulier kan je een klacht indienen tegen een dienstverlening van het BIPT, maar niet tegen een leverancier van producten zoals nochtans aangekondigd op de website van de FOD Economie. De procedure is dus niet duidelijk en de eventuele opvolging is verre van gewaarborgd.

f) Informatie op het niveau van de Gemeenschappen

Op het niveau van de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschap was het niet mogelijk aan de hand van een bezoek aan de respectieve websites te identificeren welke procedure er bestaat om een klacht in te dienen.

g) Informatie op het niveau van het vervoer

De internetpagina https://mobilit.belgium.be/nl/contact/algemene-info van de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer biedt de gebruikers:

• de essentiële informatie over de verplichtingen van vervoersdiensten die voortvloeien uit de EAA-richtlijn;
• de modaliteiten om klacht in te dienen voor het niet-naleven van de bepalingen van de EAA-richtlijn op het vlak van vervoer;
• informatie over de modaliteiten op het vlak van verwerking en opvolging van de klacht.

Om deze internetpagina te vinden, zal de gebruiker evenwel de afkorting “EAA” of de referentie van de EAA-richtlijn: “Europese richtlijn (EU) 2019/882” moeten kennen. Het invoeren van de term “toegankelijkheid” in de zoekmotor maakt het niet mogelijk deze nuttige pagina te vinden.

Deze informatie is enkel beschikbaar in het Nederlands en het Frans. De Duitstalige Belgen hebben dus geen toegang tot de informatie en hebben niet de mogelijkheid hun rechten in hun moedertaal te doen gelden.

h) Informatie op het niveau van het noodoproepnummer 112

De FOD Binnenlandse Zaken (IBZ) is verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering van de EAA-richtlijn voor het noodnummer 112. De website https://ibz.be/nl geeft geen enkele informatie over de toegankelijkheid van het oproepnummer 112. Ze verduidelijkt evenmin de modaliteiten voor het indienen van een klacht bij een gebrek aan toegankelijkheid.

Tot nu toe kan het nummer 112 niet worden gebruikt door dove personen die als moedertaal gebarentaal hebben, aangezien de software voor de noodoproep en de software voor het vertalen van en naar gebarentaal onderling niet compatibel zijn. Tijdens een noodoproep krijgen de tolken of de dove persoon een wit scherm: de persoon zal de voor hem/haar vitale informatie niet krijgen…

Hoewel de EAA-richtlijn de leveranciers van telecommunicatiediensten ertoe verplicht de omzettingen in Real Time Text over te brengen tijdens een spraakoproep vanaf 2027, voorziet ze overigens in geen enkele verplichting inzake het versturen van videoberichten. De persoon die gebarentaal als moedertaal heeft en niet kan lezen, kan dus niet autonoom een noodbericht doorgeven.

i) Verlengde uitvoeringstermijn voor micro-ondernemingen

Wat de uitvoering betreft, beschikken micro-ondernemingen over een extra termijn van 5 jaar, hetzij tot en met 28 juni 2030. Dit is niet ongevaarlijk, aangezien micro-ondernemingen de overgrote meerderheid van de ondernemingen in België vertegenwoordigen: https://statbel.fgov.be/nl/nieuws/structurele-ondernemingsstatistieken-van-2022-959-van-de-belgische-bedrijven-zijn-micro.

De NHRPH merkt voor het overige met heel veel enthousiasme de wil op van de minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s om de deelname van kmo’s aan overheidsopdrachten meer te faciliteren. Indien kmo’s meer toegang tot overheidsopdrachten krijgen, moeten ook zij, net als de grootste ondernemingen, de EAA naleven.

j) De stakeholders hebben gemeenschappelijke behoeften

Tijdens zijn algemene vergadering van 27/11/2025 heeft het Belgian Disability Forum kennisgenomen van de conclusies van de thesis Breaking barriers: stakeholders-based approaches to evaluating and enhancing inclusivity in digital transport services die werd verdedigd aan de VUB aan de faculteit toegepaste economische wetenschappen. De heer Hannes DELAERE[1] vestigt daarin de aandacht op de volgende behoeften die gemeenschappelijk zijn voor alle “stakeholders”:

• de “stakeholders” zijn de verschillende betrokken actoren. In dit geval gaat het om consumenten en leveranciers van goederen en diensten, met inbegrip van de overheidsdiensten;
• alle “stakeholders” hebben nood aan een duidelijk en stabiel wettelijk kader;
• alle “stakeholders” moeten beschikken over volledige, toegankelijke en inclusieve informatie;
• het wettelijk kader moet worden aangevuld door één of twee normen;
• het wettelijk kader moet voorzien in een eenvoudige, inclusieve, toegankelijke en doeltreffende “klachtenprocedure” om de gebreken op het vlak van conformiteit te identificeren. Het belangrijkste op dit niveau is niet zozeer om te “straffen”, maar om de problemen te identificeren en op te lossen;
• “Heel wat diensten voldoen niet aan de behoeften van kwetsbare personen wegens leemtes in de wettelijke kaders, een beperkte samenwerking tussen de stakeholders, onvoldoende kennis over kwetsbare gebruikers en het ontbreken van inclusieve ontwerppraktijken”[2].

Het Belgian Disability Forum heeft hier deze beschouwingen die voor hem relevant leken in het kader van de uitvoering van de EAA willen hernemen.

[1] Delaere (H.), Breaking barriers: Stakeholder-based approaches to evaluating and enhancing inclusivity in digital transport services, Brussels, 2025. [PhD Thesis, Vrije Universiteit Brussel]. https://researchportal.vub.be/en/publications/breaking-barriers-stakeholder-based-approaches-to-evaluating-and-/
[2] DELAERE (H.), Ibid, Abstract.

Het Platform van adviesraden:

Stelt vast dat België zich, voor al zijn deelgebieden, systematisch beperkt tot een minimale omzetting van de Europese richtlijnen. Nochtans is het principe dat de basis vormt voor de logica van de “Europese harmonisatierichtlijnen” om bij te dragen aan het vastleggen van een gemeenschappelijke minimale wettelijke pijler. Niets verhindert een lidstaat om verder te gaan dan de minimumvereisten van de richtlijn.

• vraagt dat de omzettingen van richtlijnen die een invloed hebben op het leven van personen met een handicap ambitieus worden uitgevoerd teneinde betekenisvolle vooruitgang te boeken voor personen met een handicap.
• vraagt om, in het specifieke geval van de EAA-richtlijn, verder te gaan dan het beperkende kader van de vereisten van de richtlijn: om de toegankelijkheid van de diensten en de producten te verbeteren, is het mogelijk en noodzakelijk verder te gaan dan de minimumvereisten die zijn voorzien door de EAA-richtlijn.

Stelt vast dat de voorziene raadpleging tijdens de omzettingsfase van de EAA-richtlijn, waarin de door België aangegane verbintenissen moeten worden nageleefd in het kader van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, zich heeft beperkt tot een onvolledige en “pro forma” benadering.

• vraagt dat voor iedere toekomstige omzetting van een Europese richtlijn met een impact op personen met een handicap een echt overleg wordt georganiseerd met de adviesraden inzake handicap die bestaan op de verschillende beleidsniveaus in België.

Het Belgian Disability Forum:

• vraagt dat - in het kader van dit overleg - de adviesraden inzake handicap die op de verschillende beleidsniveaus in België bestaan mogen deelnemen aan de plenaire vergaderingen, maar ook aan de verschillende werkgroepen die de formele beslissingen die tijdens plenaire vergaderingen moeten worden genomen voorbereiden.
• vraagt dat de adviesraden inzake handicap die op de verschillende beleidsniveaus in België bestaan worden betrokken bij alle overlegvergaderingen inzake de implementatie van de EAA-richtlijn die zullen plaatshebben in 2026 en 2027.

Stelt vast dat er weinig informatie wordt gegeven aan de eindgebruikers met een handicap door de federale overheidsdiensten en de overheidsdiensten van de gewesten en de gemeenschappen over de uitvoering van de EAA.

Het correct informeren van de eindgebruikers is absoluut noodzakelijk, opdat de EAA-richtlijn werkelijk effect heeft.

Zonder een correct klachtenbeheer zullen de bevoegde overheden overigens geen kennis hebben van de gebreken bij de uitvoering en zullen ze dit niet kunnen oplossen.

• vraagt dat informatie voor het grote publiek wordt voorzien in 2026 over de EAA, de impact ervan voor personen met een handicap en de verplichtingen die eruit voortvloeien voor de betrokken dienstverleners.
• vraagt de oprichting van een uniek online platform (logica van “één-loket”) voor het melden van gebreken in de uitvoering van de richtlijn door leveranciers van goederen en diensten. Dit platform zal de klachten doorsturen naar de bevoegde controle-instanties.
• vraagt dat de procedure voor het registreren van klachten kwaliteitsvol, zichtbaar en toegankelijk is voor iedere persoon met een handicap. Dit houdt het volgende in:
  • duidelijke instructies publiceren, in de drie landstalen met inbegrip van gemakkelijk te lezen en te begrijpen taal (FALC) en in de drie nationale gebarentalen, in toegankelijke formaten, die de WCAG-normen naleven;
  • dat deze instructies verduidelijken waar en hoe een klacht kan worden ingediend, welke informatie en eventuele bijlagen moeten worden toegevoegd, welk gevolg zal worden gegeven aan het indienen van een klacht.
  • het recht om een klacht in te dienen actief bevorderen door middel van informatiecampagnes georganiseerd door de overheidsdiensten of de organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen en de aanbieders van toegankelijkheidsdiensten, door middel van een ad hoc financiering.

Stelt vast dat de verschillende diensten belast met het controleren van bepaalde aspecten van de uitvoering van de EAA zich op een verschillende manier kwijten van hun controle-opdracht. Sommige bieden geen enkel middel om een klacht in te dienen. Geen enkele betrokken pagina over deze verschillende websites is overigens zelf in overeenstemming met de EAA-richtlijn of de richtlijn over webtoegankelijkheid.

• vraagt dat een unieke portaal wordt opgericht voor de gebruikers. Deze unieke portaal zal in een duidelijke taal en in gemakkelijk te lezen en te begrijpen taal alle nuttige informatie moeten vermelden over de draagwijdte van de EAA-richtlijn en een formulier om klacht in te dienen, in het Nederlands, het Frans en het Duits evenals in de overeenstemmende gebarentalen.
• vraagt dat de betrokken overheidsdiensten hun websites in overeenstemming brengen met de EAA-richtlijn.
• vraagt dat de betrokken overheidsdiensten hun websites en – prioritair – de pagina’s gewijd aan de uitvoering en de controle van de EAA-richtlijn in overeenstemming brengen met de wet van 19 juli 2018 inzake toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties die tot doel heeft de Europese richtlijn (EU) 2016/2102 inzake de toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties om te zetten.
• vraagt dat de bevoegde overheidsdiensten proactieve controles verrichten, zodat de toegankelijkheid effectief is en de last voor het controleren van de naleving van de regels van de EAA-richtlijn niet berust op de burgers en op de organisaties die hen vertegenwoordigen.
• vraagt dat de procedures voor het opvolgen van de klachten worden verduidelijkt en transparant worden gemaakt voor de eindgebruikers en voor de organisaties die hen vertegenwoordigen.
• vraagt dat een jaarlijkse evaluatie van de klachten openbaar wordt gemaakt en het aantal uitgevoerde controles, het aantal ingediende klachten, het aantal opgelegde sancties en de opvolging van de vastgestelde inbreuken wordt vermeld.
• vraagt dat in geval van niet-naleving de nodige sancties worden genomen en openbaar worden gemaakt teneinde de volledige inclusie van personen met een handicap te waarborgen.

NOOZO:

Stelt vast dat alle informatieprocessen van de stakeholders en controleprocessen voor de uitvoering van de EAA-richtlijn totaal worden verdraaid.

• vraagt dat de informatie bestemd voor de eindgebruikers evenals de formulieren voor het indienen van een klacht dringend worden aangepast om te voldoen aan de vereisten van de WCAG-normen. De dringendheid is hier een noodzaak, aangezien deze aspecten al in orde moesten zijn sinds 28 juni 2025.
• vraagt dat de regels inzake toegankelijkheid duidelijk en concreet worden toegelicht, zodat de ondernemingen ze kunnen naleven. Deze regels zullen gepaard gaan met voorbeelden van relevante goede praktijken.

Stelt vast dat de logica voor het opstellen van de richtlijn is gebaseerd op drie opeenvolgende hoofdlijnen: verplichtingen – controle – sanctie. Dergelijke benadering is niet bevorderlijk voor remediëring. De prioriteit, vanuit het standpunt van het Platform van adviesraden, moet gaan in de richting van “remediëring” in plaats van “schadeloosstelling” in de vorm van een straf of boete.

• vraagt dat het proces voor de uitvoering van de richtlijn gaat in de richting van een positieve correctie op basis van 4 opeenvolgende hoofdlijnen: te bereiken doelstellingen – evaluatie – correctie – sanctie. De stap “sanctie” zou idealiter nooit moeten worden geactiveerd.

Stelt vast dat de EAA-richtlijn de technologie Real Time Text verplicht maakt in de uitwisselingen tijdens oproepen naar het noodnummer “112”. De richtlijn voorziet evenwel in geen enkele verplichting inzake het gebruik van videoconferentie voor uitwisselingen in het kader van oproepen naar het noodnummer “112”.

• vraagt dat België verder gaat dan de vereisten van de EAA-richtlijn op het vlak van oproepen naar het noodnummer “112”, zodat personen het kunnen gebruiken door zich uit te drukken in een van de nationale gebarentalen.

De Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap:

• vraagt dat de kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) die toegang kunnen hebben tot de overheidsopdrachten ook alle regels inzake toegankelijkheid moeten naleven.