Advies 2026/12

Advies nr. 2026/12 van de Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap (NHRPH) over de controle op de toegankelijkheid van websites van de federale overheid door de FOD Beleid & ondersteuning (BOSA).

Uitgebracht tijdens de plenaire zitting van 18/05/2026.

Advies op initiatief van de NHRPH.

Lees de samenvatting van het advies

1. ADVIES BESTEMD

Voor opvolging aan de FOD Beleid & Ondersteuning (BOSA)
Voor opvolging aan mevrouw Vanessa Matz, minister van Modernisering van de Overheid, belast met Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, het Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid
Voor opvolging aan De heer Vincent Van Peteghem, vice-eersteminister en minister van Begroting, belast met Administratieve Vereenvoudiging
Voor opvolging aan de heer Rob Beenders, minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen
Ter informatie aan de heer Bart De Wever, eerste minister
Ter informatie aan alle ministers van de federale regering
Ter informatie aan Unia
Ter informatie aan het UNCRPD-coördinatiemechanisme
Ter informatie aan de federale ombudsman

2. ONDERWERP

Sinds 23 september 2020 moeten websites en mobiele applicaties van de Belgische overheidsdiensten toegankelijk zijn voor iedereen, en in het bijzonder voor de 15% van de bevolking die lijdt aan een visuele, auditieve, cognitieve of motorische handicap (wet van 19 juli 2018 inzake toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties). In overeenstemming met artikel 8 van die wet is er een instantie die periodiek toezicht houdt op de toegankelijkheid van websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties, nl. de FOD BOSA.

3. ANALYSE

Situatie

Er zijn 6 controle-instanties in België (federaal, gemeenschappen en gewesten) om de toegankelijkheid en de conformiteit van overheidswebsites volgens de EU-regels te monitoren. BOSA doet dit op federaal niveau, in overeenstemming met het Koninklijk besluit van 5 september 2019 tot aanduiding van de instantie die toezicht houdt op de toegankelijkheid van websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties, en tot vaststelling van de toezichtmethodiek.

Elk jaar stelt BOSA een lijst van federale websites op die dat jaar zullen worden gecontroleerd. In 2026 zal BOSA meer dan 250 websites evalueren, met als doel zo veel mogelijk toegankelijke federale websites van de publieke sector voor zo veel mogelijk mensen te evalueren.

Enkele criteria:

Verschillende sectoren (financiën, volksgezondheid, bestuur, vrije tijd, …)
Prioritaire toegankelijkheidsbehoeften: websites die belangrijke informatie voor het grote publiek bevatten
Bezoekersaantallen

BOSA gaat o.a. na of de websites en apps conform zijn met de technische norm EN 301 549.

BOSA doet zowel vereenvoudigde als diepgaande audits. Wat deze laatste betreft, worden ongeveer 50 websites en applicaties gecontroleerd door toegankelijkheidsexperten. Er is ook opvolging na de audit, maar er zijn geen sancties bij niet-naleving.

BOSA beschikt over een lijst van openbare websites en apps van federale overheidsdiensten, maar die is niet exhaustief.

BOSA biedt ook hulp en instrumenten aan openbare instellingen bij het ontwikkelen van een toegankelijke website of het aanpassen van een minder toegankelijke website: inhoudsbeheer, het opstellen van een toegankelijkheidsverklaring (verklaring van de graad van toegankelijkheid van de website of app), een Accessibility Check, opleidingen enz.

BOSA wenst ook input van de handicapsector, omdat de sector weet en ervaart waar de tekorten en problemen inzake toegankelijkheid zich bevinden. BOSA stelde de NHRPH volgende vragen:

Welke openbare websites of mobiele apps zouden prioriteit moeten krijgen bij een toegankelijkheidsaudit, en welke daarvan zouden een grondige audit verdienen?
Welke openbare websites/mobiele apps zijn volgens de NHRPH op dit moment het moeilijkst te gebruiken voor personen met een handicap, en welke online handelingen (bijvoorbeeld een formulier invullen, een afspraak maken, inloggen op een account of een betaling uitvoeren) leveren de meeste problemen op? Heeft de NHRPH concrete voorbeelden hiervan?
Ontvangt de NHRPH klachten of meldingen over openbare websites die ingewikkeld of ontmoedigend zijn om te gebruiken?

Aangezien de NHRPH van mening is dat alle publieke websites van overheidsinstellingen toegankelijk moeten zijn, zal de NHRPH geen prioriteitenlijst opstellen voor een toegankelijkheidsaudit door BOSA. Uiteraard zijn sommige websites belangrijker voor het publiek en personen met een handicap dan andere. De NHRPH ontvangt immers regelmatig klachten over ontoegankelijke websites. Enkele voorbeelden van websites die het voorwerp waren van klachten of opmerkingen inzake toegankelijkheid:

Itsme – nochtans een zeer belangrijke website voor officiële identificatie – is niet toegankelijk voor iedereen. Op die manier blijven veel andere overheidswebsites die een identificatie vereisen ook ontoegankelijk.
De website voor de voorlopige bewindvoerders: Elk jaar moet de bewindvoerder een verslag van het bewind opstellen. Het systeem wordt echter niet door iedereen als gebruiksvriendelijk of intuïtief ervaren.

Algemeen stelt de NHRPH vaak de volgende problemen vast:

Ontoegankelijke formulieren
Slecht contrast
Onduidelijke namen van links
Ontbreken van bubbels met gebarentaal voor belangrijke informatie
Foto’s zonder beschrijving
Ontoegankelijke tabellen of pdf’s
Complex taalgebruik – ontbreken van eenvoudig te begrijpen taal
…

4. ADVIES

Het standpunt van de NHRPH is dat alle websites en apps van de federale overheid die bestemd zijn voor het publiek toegankelijk moeten zijn voor iedereen, en dit zowel technisch als inhoudelijk.
De toegankelijkheid moet een hoge prioriteit zijn voor elke administratie en elke regering, aangezien steeds meer essentiële administratieve zaken online gebeuren.
Daarnaast moeten er volwaardige niet-digitale alternatieven blijven bestaan. Het wettelijk vereiste alternatief (minimaal één niet-digitaal alternatief) is onvoldoende. De NHRPH pleit ervoor dat openbare diensten ook altijd bereikbaar blijven via post, telefoon en fysiek loket. De overheid moet het goede voorbeeld geven. De NHRPH verwijst hierbij naar zijn advies 2025-32 over de toegankelijkheid van de websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties.
- Van bij de conceptfase moet er rekening worden gehouden met integrale toegankelijkheid. Een website of app toegankelijk ontwerpen is efficiënter en goedkoper dan achteraf proberen te remediëren.
- Zowel de verantwoordelijken voor de technische aspecten van de website als de verantwoordelijken voor de inhoud moeten de toegankelijkheidsvereisten kennen en naleven.
- Dat betekent ook dat toegankelijkheid systematisch moet worden opgenomen in de aanbesteding voor het ontwerp van websites. Dit moet wettelijk afdwingbaar worden.
- De toegankelijkheid van websites en apps moet wettelijk worden verankerd. Dat betekent ook dat er sancties moeten zijn bij niet-naleving van de toegankelijkheidsregels.
- De NHRPH vraagt dat de klachtenprocedure duidelijker wordt vermeld op elke website en dat de administraties de klachten goed opvolgen en de indiener van de klacht op de hoogte houden.
- De NHRPH roept de handicapsector op om niet-toegankelijke federale overheidswebsites te melden bij BOSA.

De NHRPH waardeert het werk van BOSA en vraagt de overheid om voldoende middelen te voorzien voor zijn opdracht.
- Er moet een exhaustieve lijst komen van alle publieke federale websites van overheidsinstanties. Dit kan worden bereikt met een meldingsplicht voor nieuwe websites van overheidsdiensten.
- BOSA moet voldoende middelen en personeel krijgen voor een regelmatige en complete evaluatie van alle openbare overheidswebsites.
- BOSA moet over sancties kunnen beschikken bij niet-naleving van de toegankelijkheidsvereisten.

Zowel de ministers Matz, Van Peteghem als Beenders hebben al aangekondigd dat ze werk zullen maken van digitale toegankelijkheid. De NHRPH zal niet nalaten hen te herinneren aan hun beloftes.