Ga naar de inhoud
 
 
 

Advies 2026/05

Advies nr. 2026/05 van de Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap (NHRPH) over de online bevraging van de Europese Commissie over de Europese strategie inzake de rechten van personen met een handicap.

Uitgebracht op initiatief van de NHRPH tijdens de plenaire vergadering van 19 januari 2026.

Lees de samenvatting van het advies

1. ADVIES BESTEMD

2. ONDERWERP

De Europese Commissie heeft een online bevraging geopend om de standpunten van het maatschappelijk middenveld en de burgers te verzamelen over de inhoud van de Europese strategie inzake handicap voor de periode 2025-2030.

De enquête loopt tot 6 februari 2026. Ze is online toegankelijk via de link EU-strategie handicap – 2025-2030: Raadpleging EC.

De NHRPH zal de bevraging beantwoorden met betrekking tot de belangrijke thema's voor Belgen met een handicap die tot de federale bevoegdheid behoren. Zoals voorzien bij de procedure Have your say van de Europese Commissie, zal de NHRPH zijn antwoord formuleren in de vorm van een tekst van 4000 tekens, ter samenvatting van dit advies. Het volledige advies zal bij dit antwoord worden gevoegd.

3. ANALYSE

  • De Europese Strategie inzake handicap biedt – met eerbiediging van de Europese bevoegdheden – een kader voor het beleid ten gunste van personen met een handicap in de lidstaten van de Europese De Strategie ondersteunt ook de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap.
  • De Europese Strategie inzake handicap werd oorspronkelijk vastgesteld voor een periode van tien jaar (2021-2030), maar de meeste acties beperkten zich tot de vorige Europese legislatuur.
  • Hoewel de globale doelstellingen van de Strategie relevant blijven, maken de huidige uitdagingen duidelijk dat nieuwe maatregelen nodig zijn in de periode 2026-2030 om de rechten en autonomie van personen met een handicap te versterken en hun participatie in de samenleving te vergroten.

4. ADVIES

De NHRPH vraagt een doeltreffende strategie met tastbare resultaten voor de burgers met een handicap en hun families en mantelzorgers.

Prioriteiten van de NHRPH:

A. Toegankelijkheid: hefboom voor rechten, autonomie en gelijkheid

  • Kerninitiatief nr. 1: effectief functioneren van het Europees Agentschap voor toegankelijkheid
  • Andere actie: Verordening 1107/2006 inzake de rechten van personen met een handicap en personen met een beperkte mobiliteit die per vliegtuig reizen, herzien om instapweigeringen te voorkomen, snelle en billijke compensaties te waarborgen en de luchtvaartmaatschappijen volledige aansprakelijk te stellen in geval van beschadiging of verlies van mobiliteitsmateriaal
  • Andere actie: wetgeving inzake toegankelijke etikettering
  • Andere actie: wetgeving inzake gelijke toegang tot essentiële diensten
  • Andere actie: Verordening inzake Single Digital Booking and Ticketing Regulation voor vervoer
  • Andere actie: de Richtlijn inzake overheidsopdrachten herzien om de bepalingen inzake toegankelijkheid te versterken en te voorzien in een beroepsmechanisme voor burgers
  • Andere actie: de regels inzake staatssteun voor de financiering van de bouw en renovatie van toegankelijke woningen herzien om te voorkomen dat de lidstaten zelf bepalen welk bedrag van de diensten van algemeen economisch belang (SGEI) zij toewijzen aan investeringen in toegankelijkheid
  • Andere actie: wetgeving die tegen 2050 algemene toegankelijkheid op basis van Universal Design voorziet, met bindende tussentijdse stappen
  • Andere actie: een meer bindende planning voor het toegankelijk maken van de omgeving in alle EU-landen
  • Andere actie: de European Accessibility Act (EAA) evalueren en uitvoeren in elke lidstaat
  • Andere actie: de Webrichtlijn evalueren

B. Genot van de EU-rechten 

  • Kerninitiatief 3: Richtlijn om de volledige vrijheid van verkeer voor personen met een handicap te waarborgen
  • Andere actie: handicap integreren in het Europees semester om de aanwending van de EU-middelen te sturen

C. Menswaardige levenskwaliteit en zelfstandig leven

C.1. Toegang tot hoogwaardige en duurzame banen
  • De Europese Unie en de lidstaten moeten ervoor zorgen dat mensen over voldoende middelen beschikken  om  in  alle  omstandigheden  een waardig leven te kunnen leiden, zowel in het kader van werk als wanneer werk niet mogelijk is.
  • Andere actie: Verordening om het gebruik van algoritmen voor het beheer, de controle en de werving van werknemers te reguleren
  • Andere actie: aanbevelingen aan de lidstaten inzake de mogelijke cumulatie van invaliditeitstoelagen en andere vormen van inkomsten
  • Andere actie: studie over de extra kosten van levensonderhoud voor personen met een handicap
  • Andere actie: studie over de verschillen in inkomsten en pensioen voor informele mantelzorgers
  • Andere actie: de werkgevers verantwoordelijk stellen voor de effectieve werving van personen met een handicap
  • Andere actie: redelijke aanpassingen versterken, inclusief coaching op de werkplek
C.2. Zelfstandig wonen en deel uitmaken van de maatschappij
  • Kerninitiatief 5: EU-pakket over de keuze van de verblijfplaats
  • Andere actie: Europese middelen - studie over de toewijzing van de middelen voor de handicapsector in alle landen
  • Andere actie: aanbevelingen aan de lidstaten over goede praktijken voor de evaluatie van de handicap
  • Andere actie: studie over de impact van de overgang naar volwassenheid voor jongeren met een handicap

D. Gelijke toegang en non-discriminatie 

  • Kerninitiatief 7: bindende maatregelen om een einde te maken aan gedwongen sterilisatie
  • Andere actie: aanbeveling aan de lidstaten om het recht van personen met een handicap op een affectief en seksueel leven te waarborgen, inclusief het recht van vrouwen op anticonceptie en abortus
  • Andere actie: nationale gebarentalen erkennen in het kader van de meertalige Europese Unie; gelijkheid tussen gesproken talen en gebarentalen waarborgen; een Europese dag van de gebarentaal instellen
  • Andere actie: actieplan inzake gelijkheid en intersectionaliteit
  • Andere actie: bewustmakingscampagne over vrouwen met een handicap
  • Andere actie: aanbeveling over autonomie en ondersteunde beslissing voor personen met een handicap en ouderen
  • Andere actie: EU-studie over haatboodschappen en haatmisdrijven tegen personen met een handicap
  • Andere actie: personen met een handicap integreren in het migratie- en asielbeleid: richtsnoeren voor asielzoekers met een handicap in de asielprocedures
  • Andere actie: opleiding over toegang tot de rechter
  • Andere actie: gegevens of studie over geestelijke gezondheid
  • Andere actie: onderzoek van het Bureau voor de grondrechten (FRA) naar de grondrechten van personen met een handicap
  • Andere actie: actie inzake omgang met handicap in noodsituaties
  • Andere actie: GDPR en AI, een effectbeoordeling uitvoeren over de toegang tot diensten voor personen met een handicap 

E. Wereldwijde bevordering van de rechten van personen met een handicap

  • Kerninitiatief nr. 8: actieplan voor personen met een handicap in het kader van het externe optreden van de EU
  • Andere actie: een inclusieve klimaatactie voor personen met een handicap waarborgen
  • Andere actie: de personen met een handicap integreren in de humanitaire acties
  • Andere actie: de wederopbouw in Oekraïne blijven ondersteunen
  • Andere actie: personen met een handicap in conflictsituaties en fragiele Staten beschermen

F. Uitvoering van de strategie

  • De uitvoering van de acties en kerninitiatieven van de eerste helft van de strategie analyseren, met bijzondere aandacht voor de European Disability Card (EDC) en de European Accessibility Act (EAA)
  • Voor de ‘kerninitiatieven’ en ‘prioritaire acties’ voorzien in zekere middelen, indicatoren om de vooruitgang te meten, tussentijdse streefdata tegen 2030 en duidelijke verantwoordelijkheden, ook voor de lidstaten
  • De vertegenwoordiging in het handicapplatform (Disability Platform) verbeteren:
    • de lidstaten herinneren aan de verplichting om de representatieve organisaties bij de besprekingen te betrekken;
    • plaatsen voorbehouden voor jongeren met een handicap

De NHRPH benadrukt ook de volgende prioriteiten en beveelt een reeks acties aan.

G. Het goede voorbeeld geven

  • Ambitieuze tewerkstellingsquota in de Europese instellingen invoeren
  • De invoering van redelijke aanpassingen door het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO) verbeteren

H. Meting van de vooruitgang, governance, bewustmaking

  • Het kader voor de opvolging van de strategie voortzetten
  • Het functioneren van het kader voor de opvolging van het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (UNCRPD) van de Europese Unie verbeteren
  • Een jaarlijks forum voor de rechten van personen met een handicap oprichten: technisch werk en uitwisseling over de uitvoering van het UNCRPD. Dit forum zou bestaan uit de Europese en nationale organisaties van personen met een handicap (nationale raden) en de UNCRPD-contactpunten, onafhankelijke mechanismen en beleidsmakers.

I. Zeer concrete handistreaming – de handicapkwesties in de andere strategieën van de Europese Unie integreren

  • Alle strategieën van de Europese Unie moeten de behoeften van de personen met een handicap integreren, in overleg met de personen met een handicap en hun representatieve organisaties tijdens de planning en uitvoering van de acties:
    • de EU-strategie voor gendergelijkheid,
    • de EU-strategie inzake de rechten van het kind,
    • het strategisch EU-kader voor gelijkheid, inclusie en participatie van de Roma,
    • het EU-actieplan tegen racisme,
    • de Europese Green Deal,
    • de digitale EU-strategie,
    • de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering.