Ga naar de inhoud
Nationale Hoge Raad Personen met een Handicap

Verkiezingen

Stemmen is een recht, in België zelfs een plicht, voor alle burgers, dus ook voor alle personen met een handicap.

België deelt dit standpunt trouwens officieel aangezien het de aanbeveling van de Raad van Europa inzake de participatie van de personen met een handicap in het politieke en openbare leven (CM/Rec (2011) 14) ondertekend heeft (zie http://www.coe.int/t/cm/home_EN.asp). België zou dus op zijn minst alle aanbevelingen moeten toepassen, wat thans nog niet het geval is.

Een volledig nieuw wettelijk kader dringt zich op. Prioritair aan te pakken problemen:

  • Het kieswetboek voorziet in de mogelijkheid voor personen met een lichamelijke handicap zich te laten begeleiden. Deze 'medische definitie' strookt niet met het UNCRPD. Hoe zit het overigens met de begeleiding van de andere personen met een handicap?
  • Het feit dat zij zich op voorhand kenbaar moeten maken als persoon met een handicap om een toegankelijk stembureau toegewezen te krijgen

Het nieuwe wettelijke kader, en alle beslissingen die op dit vlak noodzakelijk zijn, zouden moeten gelden, ongeacht het bestuursniveau dat de verkiezing organiseert. Voor personen met een handicap is het immers totaal onlogisch en moeilijk te vatten dat zij anders behandeld worden naargelang het een federale, regionale of gemeentelijke verkiezing betreft.

 

Voor de NHRPH zou voldaan moeten zijn aan volgende voorwaarden:

  • De praktische voorwaarden moeten gecreëerd worden om de personen met een handicap in staat te stellen hun stem uit te brengen, met name door de nodige begeleiding bij het stemmen te financieren.
  • Informatie over de verkiezingen, procedure, rechten en plichten moet in zeer ruime mate openbaar gemaakt worden. Deze informatie moet voor iedereen toegankelijk zijn, ook voor personen met een handicap. Alle burgers moeten op gelijke voet toegang hebben tot verkiezingsinformatie.
  • Informatie over zowel de voorwaarden van de stemming als over de partijprogramma's en de hoedanigheden van de verschillende kandidaten moeten beschikbaar zijn in verschillende formaten: papier, braille, audio, video, elektronisch, gebarentaal, gemakkelijk lezen. Er moeten dienovereenkomstige budgetten uitgetrokken worden.
  • De ministeriële omzendbrieven aan de gemeentebesturen zouden een exhaustieve lijst moeten bevatten van de logistiek nodig voor vlot toegankelijke stemverrichtingen wat betreft controle en tellen van de stemmen).
  • Alle maatregelen moeten genomen worden om de toegang tot de gebouwen waar de stembureaus ingericht zijn te verzekeren:
    • voldoende parkeerplaatsen voor personen met beperkte mobiliteit in de buurt; strikte naleving van de parkeerregels in de buurt van de stembureaus te verzekeren door de politie
    • organisatie van het openbaar vervoer om zich in redelijke omstandigheden naar het stembureau te kunnen begeven (de weekendregeling van het openbaar vervoer is dikwijlsongunstig).
    • financiële tussenkomst wanneer iemand wegens zijn handicap een beroep moet doen op een dienst voor aangepast vervoer of een taxi om naar het stembureau te gaan.

Gelet op de verplaatsingsmoeilijkheden van veel personen met een handicap of ouderen die niet altijd iemand vinden om hen te begeleiden naar een "traditioneel" bureau, zou bovendien overwogen moeten worden stembureaus in te richten in instellingen voor personen met een handicap, rusthuizen, ...

  • Het stembureau moet voor iedereen toegankelijk zijn. In ieder stembureau moet minstens een stemhokje toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers. De minimale toegankelijkheidsnormen moeten vastgesteld zijn in de reglementering en gecontroleerd worden door een bevoegde overheid, in dit geval het Gewest.
  • In de stembureaus zou de bewegwijzering rekening moeten houden met de problemen van personen met een visuele, auditieve of cognitieve handicap.
  • In elk gebouw waar stemverrichtingen georganiseerd worden, moet iemand zorgen voor het onthaal van personen met een handicap en personen met beperkte mobiliteit.
  • Iedereen heeft het recht zelf een begeleider te kiezen. De voorzitter en de bijzitters moeten hiervan op de hoogte zijn en gesensibiliseerd worden voor het onthaal van personen met een handicap en personen met beperkte mobiliteit. In de oproepingsbrief moeten de begeleidingsmogelijkheden - en andere praktische inlichtingen - eenvoudig en duidelijk uitgelegd worden.
  • De gemeenten zouden over middelen moeten beschikken om "demosessies" te organiseren zodat mensen op voorhand kunnen zien hoe het stemmen in zijn werk gaat. Dat gebeurt bij voorkeur in samenwerking met de instellingen en verenigingen op het terrein zelf, in de mate van het mogelijke in deze organisaties.
  • Voor de vervanging van de elektronische stemtoestellen zouden de noden van de kiezers grondig bestudeerd moeten worden om diverse interfaces (brailleleesregel, stemsynthese, ...) te kunnen aansluiten op het systeem. In de offerteaanvraag zou rekening gehouden moeten worden met de resultaten van deze studie zodat zo veel mogelijk kiezers zelfstandig een geldige stem kunnen uitbrengen.
 

Ter herinnering ...

Artikel 29 van het VN-Verdrag

Participatie in het politieke en openbare leven

De Staten die Partij zijn garanderen personen met een handicap politieke rechten en de mogelijkheid deze op voet van gelijkheid met anderen uit te oefenen, en verplichten zich:

  • te waarborgen dat personen met een handicap daadwerkelijk en ten volle kunnen participeren in het politieke en openbare leven, hetzij rechtstreeks, hetzij via vrij gekozen vertegenwoordigers, met inbegrip van het recht, en de gelegenheid, voor personen met een handicap hun stem uit te brengen en gekozen te worden, onder andere door:
    • te waarborgen dat de stemprocedures, -faciliteiten en voorzieningen adequaat, toegankelijk en gemakkelijk te begrijpen en te gebruiken zijn;
    • het recht van personen met een handicap te beschermen om in het geheim hun stem uit te brengen bij verkiezingen en publieksreferenda zonder intimidatie en om zich verkiesbaar te stellen, op alle niveaus van de overheid een functie te bekleden en alle openbare taken uit te oefenen, waarbij het gebruik van ondersteunende en nieuwe technologieën, indien van toepassing, wordt vergemakkelijkt;
    • de vrije wilsuiting van personen met een handicap als kiezers te waarborgen en daartoe, waar nodig, op hun verzoek ondersteuning toe te staan bij het uitbrengen van hun stem door een persoon van hun eigen keuze;
  • actief een omgeving te bevorderen waarin personen met een handicap daadwerkelijk en ten volle kunnen participeren in de uitoefening van openbare functies, zonder discriminatie en op voet van gelijkheid met anderen en hun participatie in publieke aangelegenheden aan te moedigen, waaronder:
    • de participatie in non-gouvernementele organisaties en verenigingen die zich bezighouden met het openbare en politieke leven in het land en in de activiteiten en het bestuur van politieke partijen;
    • het oprichten en zich aansluiten bij organisaties van personen met een handicap die hen vertegenwoordigen op internationaal, nationaal, regionaal en lokaal niveau.
 .